Emigrantëve

17/01/2012 by admin.

Emigrantëve

 

 

Çdo hap trishtim ju mbjell përmbrënda

Çdo rrahje zemre është një makth

Mbi shpinë të tyre vetëm hëna

Dhe një copëz bukë me pakë djath.

 

Po ikin larg në dhe të huaj

Në njëshkolonë,nga shtatë nga tetë

Supe krrusur si ca kuaj

Atdheu nga pas u shkri u tret

 

Për pakës shpresë ju pikon shpirti

Vendlindja e tyre tokë e djerrë

Si pullë mjerimi pas ju ngjiti

Por prapë për vëndin malli i merrë.

 

       Eksodi Kosovar

 

Koha,re mendimesh ju ka afruar

Zemra të vrara nga flakët e shtëpisë

Me turpin e botës mbi supe ngarkuar

Dhe tmerrin e vetë barbarisë.

 

Tmerret e ditëve po flejnë nëpër ëndërra

Gjarpërinjtë mëkatar po villnin në heshtje

Atdheut,lumë gjaku i rridhte zemra

Engjëjt hyjnorë ju largonin çdo ngërdheshje.

 

Rrugët e të panjohurës zemrat shijuan

Mbështjellë me heshtjen morën arratinë

Nga plagët e luftës sy e veshë shurdhuar

Kokë ulur si mëkatar kërkojnë dashurinë.

 

Shikime të ngrohta që ruanin krenarinë

Gjetën në çdo skutë të tokës NËNË

Zemra dhe sofra që blatojnë pavdekësinë

Me frymë i ngrohën nën diell e nën hënë.

 

          Invalidi

 

 

       Kushtuar gazetarit Kosovar:

-Invalidit të luftës-HABIB ZOGAJ-Malishevë

 

 

Kosovë je greminë ku e keqja rrëzohet

Ku shkërmoqen gurët nga prushi i kujtesës

Nga trokitjet e çizmes,zemra brengoset

Me gjakun lumë të dhuruan lirinë,shpresën.

 

Në sytë e mavijosur nga tmerri s`paska lot

Ata u shndrruan në GUR për themelet e Lirisë

Ëndërrën e fëmijëve dje e realizuan sot

Të barabartë,si Ortak jan sot bijt e Arbërisë

 

Me lotët e dhimjes qajë o Atdhe

Dua të vaditësh realitetin ,Lirinë

I u lute,lutju mëshirës,të jetë mirë mbi dhe

Se kurban u bë e do bëhet të të heq robërinë.

 

Kamera e tij fliste ëmbël hallet shqip folës

Më ëmbël shprehen ato me sytë tuj lotu

Ja ndaloi hovin e rinisë dhe shikimin joshës

Në agoni pyeti;-Fituam Lirin?,se kështu qe gatu.

 

Krenar me paterica të dalë në sfilatë

Në përvjetorin e lirisë,ku ti do jeshë juri

T`a dinë brezat,që krenarinë e ka hak

Se asgjë s`ju dhuruan,Gjak derdhët për liri.

 

Ngushëllimi i mikut nuk zbret nga qielli

Dëshira jote për veprën nuk priste ngushëllim

Por ti për mua e të tjerët,rrezaton diell

Nga bizeda që bëmë nxorra këtë arsyetim.

 

 

            Durrës Datë:30-VI-2011.

Posted in Blogroll | No Comments »

GJERGJ KASTRIOTI Skenderbeu 1406 - 17 Janar 1468

17/01/2012 by admin.

Konstantin Qeparoi

 

Rasti unik ne bote qe nje person te vleresohet dhe ti jepet titulli  “ Hero Kombetar “ rreth 500 vjet pas vdekjes. Mbas ketij momenti si per te zevendesuar nenvleftesimin qe i beri historia, filloi te zgjohet jo vetem vemendja e Evropes se krishtere, por edhe e jona.

 

Ne betejen e pare per te marre krahinen e Ilirise, legjionet romake u munden nga mbreteresha Teuta. Rreth 200 vjet para eres se re romaket e pushtuan Ilirine 228 BC. Qe nga ajo kohe deri me 1912 Iliria dmth Shqiperia ka pase vetem 25 vjet liri, periudhen nga kthimi i Skenderbeut me 1443, deri ne momentin qe vdiq me 1468.

 

Keto vite jane ne kohen e rilindjes Evropiane, kur DaVinci. Mikelanxhelua, Makiavelli te frymezuar nga arti dhe kultura Heleno-Romake kryen kryevepra. Sulltani Murati per te vizituar Athinen e pushtoi. Shkon ne Akropol dhe i mahnitur nga mencuria e te lashteve, urdheroi te ruhet dhe I frymezuar nga kjo, ben ndertime me arqitekture te perkryer ne Konstantinopoje.

 

Gjate periudhes se Skenderbeut u zhvillua tregetia dhe feudalismi. U riparua rruga Egnatia dhe u hapen rruge te reja per ne Petrele, Elbasan, Berat, Leshe, Diber etj. Qyteti i Krujes u dyfishua, duke u shtuar zejtaret dhe pazari. Cdo fshat kaloi nga kasolle druri ne shtepi guri, ose nga konake pa dritare ne shtepi me dritare dhe kulla. U ndertuan, ujesjellesa, cesma, kisha katolika, faltore, hane, etj ( po shkolla ? ).

 

Skenderbeu nuk ishte Mbret, por udheheqes. Ishte i barabarte e kryetaret e fiseve ose princat e familjeve qe zoteronin krahina te ndryshme te Shqiperise. Ata e njohen si udheheqes, si kryekomandant, me kusht qe ti mbronte. Kanina, Dukagjini, Shkodra, Mati, Dibra, Berati, Sfetigradi etj do te dergonin ushtri, ushqim, para ne lufte, por Skenderbeu nuk i detyronte me ligj. Ligji nuk egzistonte sepse nuk egzistonte vete shteti. Lidhja e bere midis tyre, mareveshja ishte ne rang shteti me detyrime perkatese ne rast lufte.

 

Regulli, shoqeria i neneshtrohej ligjit qe bazohet ne nderin dhe turpin, ne kanunin. Skenderbeu nuk ariti te organizonte krijimin e nje shteti, por krijoi nje unitet kombetar. Eksperience per nje unitet ndoshta ne nivel me te vogel e pat bere Pirrua qe ishte Gjyshi i kombit, ndersa Skenderbeu eshte Babai i kombit shqiptar.

 

Me Kuvendin e Lezhes, ne takim me Princat e te gjitha principatave dhe me mbeshtetjen e kishes katolike, ne fakt u krye bashkimi zyrtar kombetar qe ne gezojme sot. Por mungesa e shtetit, mungesa e administrares, ligjeve, gjykates, pengoi rritjen e civilizimit dhe zhvillimit ekonomik.

 

Me 2 Mars Skenderbeu beri Lidhjen e Beses Shqiptare. Po qe te te mbahej kjo lidhje, qe bashkimi i principatave mbare arberore te behej faktike, ai beri lidhjet familjere. Mori per grua Doniken , Princeshen e Arianiteve te Kanines, qe zoteronin krejt Jugun e Shqiperise, Epirin. Te pese motrat i martoi ne pese familjet e medha princore, qe se bashku mbulonin krejt teritore qe banoheshin nga shqiptare. Nena e Gjergjit, Vojsava ishte po nga familje mbreterore.

 

Ne kohen e Skenderbeut egzistonin nje numur i madh shoqerish te vogela por autonome, ne lufte me njera tjetren. Grate vazhdimisht perdoreshin si mjete apo gure shahu per forcimin e aleancave ndermjet ketyre shoqerive, pak a shume sic perdoreshin qofte si mjete per sigurimin e aleancave te bashkekzistences midis klaneve armiqesore brenda se njejtes shoqeri[1].

 

Mamica shkon nuse tek Topiajt [2].  Mara mori Crnojevicn – fis mbrteror ne Mal te Zi qe kishte liqenin e Shkodres e lart. Angelina mori Arianitin, qe zoteronte gjirin e Vlores. Ata kishin lidhje me Bizantin si familje imperiale. Helena ose Jolla shkoi ne Muzakaj.

Zaharia mori burre princin Balsha, te principates me te stabilizuar [3].  Nuk dha asnje moter ne zonat si Dukagjin apo vend qe ishin nga natyra Keshtjella natyrale. Te gjithe kuneterit, krushqit ose miqte e familjes Kastrioti ishin nje fare mbreterie e vogel me keshtjella e ushtri te forta, me pasuri te medha, te gjitha aristokrate dhe me influence shekullore.

 

Skenderbeu pati relacione te mira me fqinjet dhe gjate 25 vjeteve te mbreterimit te tij nuk pati asnje mosmareveshje, apo lufte me ta. Kjo jo se ishin kristiane dhe luftonin rezikun e perbashket islamik, jo se kishin te njejtin armik oriental aziatik, por mbi te gjitha ne saje te lidhjeve martesore. “Pricit i Serbise Stefan Brunkovicit ju dha per nuse motra e Donikes [4]. Princi i Malit te Zi ishte nipi i Skenderbeut. Skenderbeu ne kete rruge krijoi bashkimin, lidhjen, shtetin, kombin. Ai luftonte duke pase ceta popullore, ushtri te komanduar nga nipat, kuneterit, krushqit.

 

Vllezerit nuk i pati te afte per ndihme si figura kryesore. As djali nuk u be i afte per te udheheqe dhe vazhduar punen e te jatit. Ishte Donika, mbretersha, (keshtu i therisnin te huajt, keshtu emertohet ne monedhat shqiptare me fityren e saj), qe zevendesoi te shoqin. Ajo si Teuta qe zevendesoi Agronin, mbajti rolin drejtues, komandues kur Skenderbeu ishte ne Itali me 1462 dhe mbas vdekjes se Skendrbeut.

 

Skenderbeu si gjithe burrat shqiptare i pelqente te pinte. Donika e shtronte sofren vashdimisht per 50 vete dhe kufizimet ose teprimet e rastit ishin nen kontrollin e saj. Mbreteit e Ilirise; Agroni vdiq nga pija e tepert kurse Bardhyli po nga pija beri shume gabime ne drejtim [5].

 

Per Mbretereshen heroine nuk foli Barleti, nuk folen shume edhe te tjeret. Ishte Margarita Sarochi qe me 1530 e ngrit ne piedestal Mbretereshen Donika ne poemen e saj epike Skenderbejada. 

 

Kruja u pushtua 10 vjet pas vdekjes se Skenderbeut me 1478 dhe Shkodra me 1479.

Nje nga meritat me te medha te Skenderbeut eshte vazhdimi i tradites. Per krijimin e kombit ai nuk mori simbole hua, as krijoi te rinj, por natyrshem vazhdoi me simbolet e shqiptareve te Epirit, te cilat nuk i kishin leshuar asnjehere gjate mijevjecareve trimat himariote. Provinca autonome e Himares, e veteqeverisur, ne rangun e nje shteti-tribu, vazhdonte qe nga koha e Pirros te mbante flamurin e saj me nje shqiponje karakteristike me dy koka, e cila sot ruhet neper muzeume, eshte e stampuar neper shume libra dhe dhendet e gdhendur ne gur prej me shume se nj mije vjet, ne kishen e Himares.

 

“Skenderbeu perdori simbolet e Pirros, koken e dhise, simbolet e Epirit te lashte. Pranoi ne bashkim simbolin e  Shqionjes, dhe flamurin e kaoneve qe mbanin ne legjionet e Pirros, me shqiponjen me dy koke. Ne vulen zyrtare vendosi po shqiponjen. Fiksoi emrin shqipe, shqiponje, Shqiperi. Ne bashkim permenden jo princa ilire, por prinjes te shqipeve, nga vendi i shqipeve. Skenderbeu nuk ka pase te beje me albanet. Epiriotet gjithashtu, kaonet, s’kane te bejne me albanet”[6], ndonse ishin edhe ata fise ilire, por teper te vonuar te dale ne skene, pa te shkuar e te pa degjuar.

 

Prejardhja

Shqiperia ne shekullin e 14 ishte e organizuar ne baze klani, fisi, tribu, si ne lashtesi. Varferia, kushtet klimaterike, tereni malor, pushtuesit e perhershem, penguan civilizimin. Pal Kastrioti si kryetar fisi i la te birit Gjonit nje trashegim te mire. Gjoni ishte ne gjendje te mire ekonomike dhe i edukoi femijet me ndjenja fisnike, pariotike.

 

Gjergji kaloi rinine si princ, megjithe se i jati nuk ishte mbret i vertete, vecse udheheqes ne Shqiperine e Mesme me qender ne Kruje. Prejardhja fisnike, edukimi i mire kristian brumosen karakterin e tij burreror, besnik, trim, te komunikushem, me vision, veti keto per nje lider. Barleti e quan Skenderbeun Mbret i Epirit. Nga kjo supozohet se ishte nga Kastriot, fshat ne Epirin e jugut [7].  Meqenese sot Epiri i jugut eshte helenizuar, atehere studjuesit tane ndoshta me te drejte vendlindjen e Skenderbeut e spostojne drejt Dibres dhe me konkretisht ne zonen Sina-Gardhi [8].

 

Orgjina

Ketu ne Amerike kur percaktojne racat ne cdo rast thuhat raca kaukaziane, per evropianet e bardhe. Tekstet shkollore per orgjinen e gjuhes ne vend te pare vendosin si te njekohsheme gjuhen tone, Armenishten, helene dhe Celtiken. Materialet ne shkollat ushtarake japin pemen e gjuhes, ku shqipia eshte e para, pastaj pas cdo 500-1000 vjet vijne gjuhet greke e armene.

 

Te mos e fillojme me pellazget, se ata ishin 1.50 te gjate, dmth ishin xhuxhe, por me iliret. Iliret qe banonin ne zona malore ishin shtat gjate 1.80 m . I tille ishte Skenderbeu, te tille ishin Titanet qe zbriten me ne jug per te cilet flet libri i shenjte i hebrejve.

 

Djema trima te ilirise duke luftuar u bene perandore ne Perandorine Romake dhe Bizantine (dhe te gjithe shteteve te bots se atehershme ). Gjegj Kastrioti bir i Ilirise ne moshen 30 vjecare per merita teper te vecanta ne lufte, Sulltani e gradoi gjeneral dhe e quan Aleksander, ne ngjajshmeri me Aleksandrin e Madh. Shkurtimisht e therasin Skender-Beu ose Skender-Bej.

 

Gjenerali ilir Timasioni nga fisi i dardaneve shkoi me lufte deri ne Persi. Me 300 BC. Aleksandri me gjak ilir, shkoi ne gjurmet e tij. Spartanet doriano-ilire i permend historia edhe sot. Perandori ilir Juliani udhehoqi trupat romake ne gjurmet e dy te pareve. Pirrua, mbreti me i lavdishem i Epirit  shkoi ne Itali per te ndihmuar koleget e tij. Nga ky gjak eshte Skenderbeu. Ata ishin herojte e tij qe i adhuronte. Ndryshe nga parardhesit, Skenderbeu luften e beri per lirine e vendit te tij, tashme te quajtur Arberi nga te huajt dhe Shqiperi nga bijte e shqipes, iliret.

 

Orientin pati per armiq, njelloj si parardhesit e tij per dy mije vjecare rrjesht. Orienti konsiderohet armik i civilizimit dhe qyteterimit perndimor sot. Orienti-thembra e Akilit; per cdo pasoje qe ka dhe do te kete civilizimi perndimor.

 

Trashegimi

Gjergj Kastrioti nuk mbiu si nje lule e veteme ne shkrtetire ose ne nje shkemb. Nuk ishte rastesi ne historine e  popullit me te lashte te Ballkanit e mbare botes. Kishin dale nga raca e tij Perandore ne Rome e Bizant, Mbreter e Faraone, Vezire e Pashallare.

Mbreti i fundit i Epirit te plote, Skenderbeu, kishte trashegim shume te madh nga Mbreti i pare i Epirit, Pirros. Te dy mbreter, gjenerale e stratege, secili me i madh se kushdo ne kohen e tij, me te njejten uniforme, perkrenare, steme, simbole e flamur.

Pirrua i la menyren e luftimit popullor, luftimit partizan, organizimin oligarqik shume te nevojshem ne nje shoqeri primitive e pak te zhvilluar dhe drejtimit shteteror te centralizuar per kohe lufte.

 

Pirua mblodhi fise te medha, te shperndara ne krahina te gjera, ne federaten epiriote si kaonet, threspotet, molloset e shume te tjere me te vegjel, qe i kishte lene jashte cdo lege apo federate helene. Te njejten shembell ndoqi edhe Skenderbeu, duke mbeledhe ne Kuvendin e Lezhes, te gjithe fiset e principatave ilire, por duke shkuar me ne veri, me nje shtrirje akoma me te madhe.

 

Ishin te shkrojtura historite e lufterave te popujve dhe gjeneraleve te cdo kohe qe studjoheshin ne shkollen e jenicereve ne Stamboll. Libri i Pirros nuk dime ti kete rene ne dore Skenderbeut apo jo, por gojedhenat e gjenialitetit te tij i ka degjuar ai, i degjojme akoma edhe ne. Ndikim i trashegimnise se bemave te Alekasandrit te Madh, pa tjeter kane qene evidente. Skenderbeu nepermjet prinderve, trashegoi vetite qe paten ne pergjithesi iliret, Si burre ishte i lindur per te luftuar, jeta ishte vetem lufte. Trimeria, guximi, burreria, besnikeri, korektesia, miqesia, i kishte cdo ushtar ilir qe formuan garnizonet, legjionet speciale te cdo perandori ose mbreti romak dhe evropian.

 

Trashegoi ndjenjen qe me von e quajti per detyre, per tu hakmare per familjen e shkateruar, vllezerit e vrare, vendin e pushtuar, shoket e zhdukur. Trashegoi gjakun e pastert arian qe ushqehej me energjine e Diellit, henes, tokes dhe jo me perallat orientale te feve monotheiste.

 

Ne malesine e veriut me tepre se kudo ne Shqiperi, u rruajt politheizmi. Besimi pagan mijera vjecar, pati rrenje te thella kudo, sidomos ne jeten e klaneve dhe fiseve. Kete besim qe bazohet ne arsyen, ne llogjiken, nuk ja hoqi Gjergjit as besimin kristian, as doktrinat islame qe bazohen ne besimin imagjinar, friken dhe meshiren. Me 1368 familja Balsha qe zoteronte nga Mali i Zi deri ne Berat u kthye ne katolik me qellim qe te ndihmohej nga Venetiku kunder Turqise. Ndihme nuk mori dhe Gjergj Balsha iken ne Mal te Zi. Shkodren e marin Kastriotet qe tashme zoteronin krej vendin, me perjashtim te bregdetit qe e kishin venetikasit.

 

Civilizimi

Truri i njeriut ka pase shume pak evolucion. Ne lashtesi, dhe kjo shkon deri 6-9 mije vjet, aqe sa shkojne dhe gjurmet e njeriut, forma dhe madhesia e tryurit ishte kjo qe eshte edhe sot. Njeriu i bardhe dmth iliret, pervec dy shtresave asaj reptiliane dhe mamaliane, kane edhe korteksin, shtresen e trete. Kjo nuk aktivizohet tek kushdo, por kur punon; njerezit mendojne, kerkojne jete tjeter , bejne dhe zbatojne plane, levizin. Keshtu levizin nga malet drejt fushes, nga thellesia drejt detit, nga veriu i ftohte drejt jugut te ngrohte. Levizen jonianet deri ne detin egje, zbriten dorianet drejt Peloponezit dhe Kretes. Atje ku shkuan jo vetem lane gjurme, por bene ligjin, suallen trensformime, krijuan shoqeri te civilizuara.

 

Ata qe nuk levizen, vazhduan jeten primitive disa mije vjecare. Ne lufterat qe jane bere kudo qe banohej nga njeriu, ne Evrope e Azi, iliret do te ishin pjesemares. Luftuan ne Troje, moren pjese ne fushaten me te madhe qe ka pare njerezimi, ku 12 mije mercenare te organizuar, te udhehequr nga ne, kryekomandant dardian Timasioni dhe komisari, gjenerali-filozof Ksenofoni, shkuan me lufte deri ne kryeqytetin e perandorise se Persise. Po me lufte happen rrugen e kthimit deri ne Bosfor (400 vjet para eres se re ).

 

Duke ndjeke Danupin, iliret sidomos dardianet shkuan deri ne Angli dhe Irlande. Aleksandri i Madh kur shkoi ne Kandahar-Afganistan kishte 55 mije vete, nga te cilet vetem 6 mije ishin helene. Ne France dhe ne Gjermani, Perandori Julian kishte per lufte ushtare ilire, bile i vishte si vehten me fustanella. Ne cdo pale te fustanelles kishte shufra hekuri per mbrotje. Sulltanet dhe mbreteri e shteteve italiane kishin gjithashtu ushtare ilire dhe shqiptare. Keta pane boten me sy, por menyra e tyre e jeteses, si spartane, vetem per te luftuar, nuk solli ndonje civilizim ne Iliri dhe me von kur u quajt Shqiperi dhe nga te huajt Albani.

 

Iliret dhe izraelitet kane pase te njejtin fat. Popuj te vegjel dhe gjate gjithe histories kane qene te pushtuar. Hebrejte per te shpetuar iken, e lane vendin e tyre, shkuan neper bote. Per te mos humbur si race krijuan fene, sajuan Biblen.

 

Ndersa iliret nuk iken sepse pushtuesi qendroi ne ane te detit. Ne fakt ata pak kontakt kane pase me njeri tjetrin, por kjo solli vazhdimin e jetes se eger, ne male, vetem me bageti. Civilizimi fillimin e ka me Skenderbeun. Lezha, Durresi, qe ishin nen Venetikun, si dhe Shkodra kishin nje fare civilizimi. Egzistonte pushteti dhe drejtimi me dhe sipas ligjeve. Tregetia, zejtaria, bujqesia ishte e zhvilluar. Mqse principatat shqiptare ishin te lidhura dhe kishin maredhenie miqesore, u happen rruge, filloi dhe levizja e popullsise, duke sjelle zhvillim, qyteterim.

 

Kombi

Ne lashtesi egzistonte besimi fetra, nuk egzistonte kombi. Me civilizimin e shoqerise fillaun te krijohen shtete me baze fatare. Komshjte dhe pushtuesit tone gjithmone kane pate shtet me baze fetare. Pas rilindjes evropiane, filluan te krijohen shtete me baze kombi, ( Gjuhe, race, teritori ).

 

Skenderbeu me kuvendin e Lezhes, hodhi bazat e shtetit te pare shqiptar me baze kombi. Per nje cerek shekulli pati lufte me Turqine, per mbrojtjen e trojeve dhe te lirise. Lufta i bashkoi prijsat ose princat shqiptare nen nje komande, nen nje flamur.

 

Pas cdo lufte vjen nje e mire. ne kete rast erdhi bashkimi, erdhi krijimi i kombit qe gezojme sot, ndonse jo te plote. Me lufte dhe ne lufte dalin aftesite dhe natyra e vertete e njeriut. Brenda vendit u rit ndjenja e kombetare. U pa se te bashkuar mund te jetojne te lire. Shume Princa me pare ishin vene ne sherbim te te huajve, Venetikut, Napolit etj, dhe per te mbrojte lirine, pasurine, vendin u bene patriote. Pra Skenderbeu solli patriotizmin.

 

Edhe pa qene shtet, te huajt si Papa, mbreterit e Italise, Frances, Spanjes, Skenderbeun e quajten Mbret te Epirit, Arberise, Albanise. Epiri historikisht ka perfaqesuar iliret e jugut ( tosket ) duke perfshire veriun e Greqise se sotme. Me kalimin e kohes keto ndjenja kombetare paten ulje dhe ngritje ashtu si jane ne fakt edhe sot.

 

Besimi

Skenderbeu ishte ilir dhe si i tille adhuronte dhe aderonte ne fene pagane. Ne gisht mbante unaze me simbole pagane, Heren dhe Zeusin [9]. Ishte shqiptar dmth me ateisti ne bote. Ishte neneshtetas i Venetkut, komunitet i bashkuar ne fene Kristiane, ishte pra kristian. U be neneshtetas turk, mori kulture orientale te perzier me fene islame dhe beri synet per te qene mysliman i mire. Kuranin e pervehtesoi si dikur Biblen dhe secilen prej tyre e mbajti gati per 20 vjet, deri sa e braktisi per gjithmon islamizmin.

 

U lind dhe u rrit ne nje familje princesh. Mbas vitit te pare te jetes u pagezua ne kishen katolike. U edukua po si katolik i pastert, shkonte rregullisht ne kishe deri ne moshen 18 vjecar….

 

Njeriu dalohet nga kafshet jo vetem se flet dhe perdor vegla per nevojat e jetes, por edhe sepse krijon besim, adhuron per dicka hyjnore ne mendjen e tij. Njeriu ka koshience dhe ajo lidhet, komunikon, merr mesazhe nga koshienca e krijuesit. Krijuesi eshte Nje, por sipas popujve ka emra te ndryshem, Natyre, Perendi, Jakov, Allah etj. Iliret e lashte adhuronin natyren, konkretisht Diellin, Henen, Token dhe me von perendite e Homerit, Zeusin, Apollon deri tek Dionisin.

 

Iliret e veriut nuk perqafuan besimin ne perendite e vllezerve te tyre ne jug te gadishullit, perendite e Homerit. Perendite dhe Perendeshat e Panteonit Olimpik mund ti kene njohur, por kontakti me helenet ishte i vogel, keshtu nuk u krujua ndonje adhurim i vecante per ta. Helenet ndrtuan qytete ne brigjet e Ilirise, duke sjelle kolone, si Lezhen, Durresin, Apollonine, Orikumin, Himaren, Butrintin. I sollen perendite e tyre, ngriten faltore. Nderkohe iliret vazhdonin te jetonin ne thellesi te vendit, ne male, ne jete primitive, me besim pagan.

 

Besimi politheist pagan mbeshtetej ne kultet dhe vete kultet kishin organizimin e tyre, bashkesi ne baze fisi qe perbenin nje fshat ose ne baze zone, krahine. Kur fisi ishte i madh ose disa fise bashke, mund te zoteronin nje krahine te tere. Ne rast festash zhvilloheshin ceremony. Keto ishin rite pagane, sepse fastat qene pagane.( me kurban, ushqim e vere, tym. )

 

Ceremoni beheshin kur leviste bagetia per verim ose dimerim, ne mbjellje, korje e vjelje. Keto rite shoqeroheshin me ushqim, pije, kenge. Si ushqim perdorej dhia, qengji, dashi, ose deri, qe behej kurban. Ai piqej ne zjar. Zjari ishte per te percjelle ( timi ) lutjet e falenderimet e tyre tek ai qe adhuronin, i cili do ti ndihmonte per mot te mire, per prodhim te mbare, per shendet.

 

Besimi ishte mijera vjecar, sa ishte vete jeta e njerezimit. Perendite e tyre ishin shume, si Dielli, Hena, Toka, etj, prandaj sot quhet politheist. Kete besim kishin stergjysgerit tane, kete besim trshegoi familja Kastrioti. Ne themelet e ketij besimi morren formen jo te plot dy besimet e tjera monotheiste, kristianizmi, dhe islami, tek daloshi Gjgj Kastrioti.

 

Ne shekullin e katert te epokes sone kulti kristian me Dekretin e Milanit u be fe zyrtare e Peradorise Romske. Legjionet e ushtrise u veshen me pelerinat me kryq. Luftetaret dhe lufta u be e shenjte. Megjithate nga popuj te ndryshem pati rezistence ne pranine e saj.

 

Sharlemani ne France ariti te kryente masaker ndaj atyre qe nuk perqafuan kristiaizmin. U krijuan organizatat luftarake te Khnajteve per vendosjen me dhune te kristiaizmit ne Evropen veriore. Ne fund te mijevjcarit te pare te eres se re, vendet Balltike, zonat malore te Evropes, ishin akoma pagane.

 

I tille ishte besimi ne Iliri. Kaluan edhe 400 vjet ne mije vjecarin e dyte te eres se re dhe vetem qytetet bregdetare si Ulqin, Lezha, Durresi dhe Riviera ishin kristiane. Ndersa pothuajse krejt popullsia ilire qe banonte ne fshat qendronte akoma ne fene e vjeter, ose duke i bere tolerim pushtuesit kishte perqafuar, po jo me bindje kristianizmin.

 

Familjet e medha feudale qe zoteronin pasuri, toke dhe fshatera te tera, ishin nen ndikimin e pushtetit bizantin, serb dhe te mbreterve italiane, qe te gjithe kristiane. Ne kete menyre nga familjet e tyre ishte pranuar feja qe kishin krejt gjitonet, besimi i Evropes, besim ku u mbeshtet civilizimi perndimor.

 

Ne traditen e familjes, Gjergji i vogel u pagezua dhe u edukua me mesimet e Bibles. Si tek prnderit dhe tek Gjergji dogmat kristiane nuk ishin bendese. Krishterimin nuk e solli as shen Pjetri, as shen Pavli. Ate e solli pushtuesi. Ajo kishte ngjyren e tyre.

 

Katolicizmi nuk e zbuti as zemren, as karakterin e malesorit dhe te riut Kastriot. Nuk ndikoi as ne regullin dhe ligjin e shoqerise ilire. Ne Kanun nuk u shtua asgje nga Bibla. Krishti egzistonte ne zemrat, kendet e shenjta, por frika e tij nuk pengonte te derdhej gjaku. Ne qofte se te qellonte dikush me pellembe ne faqe, jo vetem qe nuk i kthehej faqia tjeter, po faqe me faqe do ti delde plumbi tjetrit.

 

Ne moshe te pjekur Gjergj shkoi ne Turqi si peng i familjes Kastrioti ndaj Osmaneve. U dallua si ne shkollat ushtarake dhe ne lufterat qe zhvilloi. Qendroi mbi 20 vjet ne Turqi. Kreu gjithe procedurat per tu bere mysliman, bir i Allahut. Studjoi dhe jetoi ne Islam. Askush nuk dyshonte qe gjenerali me i afte i Sulltanit te mos ishte mysliman i mire.

Besimi kristian 1000 vjecar per Gjergjin ishte mbi baza pagane mijera vjecare.

 

Hakmarja

Skenderbeu iku i pjekur nga familja, nga Shqiperia vendi i tij. Familjen ja shkateruan turqit. Dy vllezerit ja vrane. Shoket ja zhduken, vendin e pushtuan. Ne cdo pese femije nje e mernin rob dhe e dergonin fshatrave turke, ne rolin e fermerit-skllav [10] .

 

Megjithese me karakter te forte, mendja i fluturonte ne Kruje, ne Shqiperi. Gjaku i pastert ilir nuk e lejonte te vleresonte dhe te gezonte asnje grade ushtarake sado e larte qofte. As vendi i Vezirit nuk i ngrohte zemren. Hakmarja duhej bere. Nepermjet kesaj do te kryente nje detyre subleme ndaj vendit. Do te kthente lirine. Liria e popullit te tij ishte qellimi i shenjte dhe perfundimtar.

 

Gjeti rastin e pershtatshem dhe iku. Nuk tradhetoi Sulltanin, nuk tradhetoi fene islame, sepse nga forca dhe imponimi i kish pranuar qe te dya. Nga feja islame nuk shijoi asgje. Kujtimi i saj ishte vetem deformimin i emrit Aleksander ne Sander dhe me keq ne Skender. Megjitheate pseudonimin Skender, e mbajti, sepse ai qe perfaqesonte vehten me nje emer, tregon madhesht, autoritet, diferencim nga populli. Lideri i vertete duhet te kete nje ose tre emra, jo dy ( bashke me mbiemrin )

 

Me kthimin ne Kruje, perzuri turqit, cliroi vendin. Ishte hera e pare pas 1600 vjetesh qe vendi i ilireve, foleja e shqiponjave, ishte e lire. Vendasit per here te pare e ndjejne vehte bij te shqipes. Kjo liri zgjati 25 vjet, kaluan dhe 540 vjet te tjera dhe sot me 2008 nuk e ndjen asnjeri vehten bir te shqipes, te lire, sepse me ligje ju eshte mare toka, prona, ju eshte heqe e e drejta me themelore, e drejta natyrale e prones, nga persona dhe qeveri ganksteresh. Ka rene personaliteti i qytetarit shqiptar sepse vete qeverite kane qene pa dinjitet.

 

Skenderbeu e pengoi Turqine te kalonte ne Itali, te avanconte drejt Evropes. Pengoi fene islame te perhapej ne Evrope nepermjet deres se saj jug-lindore qe ishte Shqiperia. Krejt te kunderten beri administrata e demokracise se re ne Shqiperi ne vitet qe i hapi myslimanizmit dyert e saj dhe te Evropes. “Skenderbeu luftoi dhe mbrojti civilizimin evropian. U be figura kryesore e Evropes ne shekullin XV, mbasi ndikoi, percaktoi fatin e Evropes dhe te Ballkanit [11].

 

Vleresimi per mbrojtjen e Krishterimit

Papa i Romes e vleresoi drejt luften e Skenderbeut qe i sherbeu mbrojtjes se krishterimit, e quajti Hero qe lufton per Krishterimin, “Princ i Krishterimit,”  “Kalores i Krishterimit.”

Mbreti i Napolit, Venetikut, Franca dhe Spanja e quajten “ Shpetimtar te Evropes.” “Mbrojtes i Krishterimit,” duke bere aleanca te shumta.

 

Fati eshte se krishterimi u mbrojt, si dhe njerezit qe kishin perqafuar kete besim, racen e bardhe.  Reziku arab drejt Evropes u mbosht nga Skenderbeu, qe luftonte thjesht per te mbrojte lirine e Shqiperise. Nuk iku nga Turqia dhe te bashkonte gjithe krahinat e Shqiperise nen komanden e tij per te mbrojte Evropen nga feja e re monotheiste, sepse vete ajo jetonte me nje besim te tille monotheist. Skenderbeu luftoi per lirine e Shqiperise, ne radhe te pare.

 

Me 1461 Skenderbeu shkoi ne Itali. Mori ndihme te mire ne monedha dhe ne materiale. Nderkohe Evrpa nene drejtimin e Papes donte te realiznte mendimin e dikurshem per te organizuar nje kryqezate kunder Turqise. Skenderbeu ndihmen qe mori e la ne Itali per fondin e kryqezates. Vetem ky ka qene akti i drejt per se drejti i Skenderbeut per mbrojtjen e Krishterimit. Kryqezata u krijua dhe ajo perbehej nga Huniadi ne Hungari me ushtaret e tij dhe nga Skenderbeu ne jug, po me ushtret e tij. Ata qe e ndjenin veheten te krishtere te vertete ne Itali, France e gjetke nuk do te mernin pjese duke luftuar.

 

Titujt, nderet, respekti, ndihma qe ju dhane Skenderbeut ishin vleresim qe i beri bota e krishtere heroit tone. Skenderbeu vdiq nga vdekje natyrale dhe u varos ne Lezhe. Nami dhe fama e tij u ruajt diku me shume, diku me pak ne gjithe Evropen. Per te u shkrojt kudo, u fol kudo. Paisjet e tij i kane edhe sot shume muzeume te Evropes. Por libra rreth jetes dhe luftes qe beri nuk jane shkruar, nje harese e bere si me dashje. Turqit e quajten Aleksander, italianet  Aleksandri i Ri.

 

Ali Pasha nuk ishte gje para Skenderbeut, megjithate per te jane shkruar, me dhjetra libra ne gjuhe te ndrshme te botes. Ku shkuan katoliket franceze, spanjolle, gjermane ? Ne Angli per 500 vjet, deri kur Noli botoi vepen e tij per Senderbene, nuk u botua asnje veper ne orgjinal, vecse disa perkthime nga frengjishtia.

 

Skenderbeu mbrojti Evropen nga invadmi turko-arab, nga myslimanizmi. Mbrojti Civilizimin Perndimor nga kultura dhe idete e shplara orientale. Spartanet ne Thermopile dhe helenet ne Maratone te njejten gje bene, mbrojten hyrjen ne Evrope te persianeve qe sillnin me vehte kulturen dhe fantazmat e tyre orientale. Per Miltiadhin qe fitoi ne Marathone, per Leoniden qe rezistoi ne Termopile ndaj perseve, ka ngrite monumente cdo shoqeri e civilizuar njerezore.

 

“Themistokliu, Leonida etj luftuan ndaj persianeve aziatike me race, mentalitet, botkuptim tjeter nga i joni evropian, u zevendesuan nga Skenderbeu qe luftonte po me turmat barbare te ardhura prej stepave te Azise”[12]  Per kete veprim flet cdo tekst shkollor ne te gjithe boten me demokraci dhe civilizim liberal, ndersa per te njejten gje qe beri heroi yne kombetar nuk flasim as vete ne. “Kulcedra e Arberit”,  “ Dragoi i Epirit,” luftoi dhe fitoi ndaj nje oqeani te terbuar barbarie [13]. Kjo fitore ishte liri per shqiptaret, ishte bashkim, solli krijimin e Kombit.

 

Kjo fitore ishte njekohesisht fitoren e races se bardhe superiore ndaj nje prej races tjeter inferiore. Shkaterimin e races se bardhe, te qyteterimit dhe civilizimit Heleno- Romak, po e ben helmi i mendjes i ardhur nga Azia. Mbartesit e ketij helmi Skenderbeu i ndaloi, ne kete menyre u mbrojt shoqeria njerezore e races se bardhe, veprat e saj, civilizimin, qyteterimin, kulturen, shkencen. “Feudalet turq u duken, mbushen arenen e Ballkanit,         fshatrat shqiptare e ….    Skenderbeu  luftonte kunder feudaleve grabitqare Turq [14].

 

Politikan e diplomat

Skenderbeu e njihte mire politken qe benin sulltanet me shtetet per rreth, evropiane e aziatke. Nga Sulltani varej direkt ushtria, ne kete menyre ata dinin se kur duhej perdore ajo, ne varesi te gjendjes dhe forces se armikut. Politka e udheheqjes perandorake ishte perca e sundo. Vinte te tjeret te luftonin per te.

 

Skenderbeu lufterat me te veshtyra kunder Turqise i beri me reparte speciale te perbere nga shqiptare dhe gjenerale po shqiptare, si Mojsiu, Hamza nipi i tij, Ballabani etj.  Shqiptari ne fakt ka luftuar gjithmone jo me te huaj por vetem njeri me tjetrin. Duke njohe politiken turke, ai organizoi dhe diplomacine. Po keshtu veproi me Venetikun, Vatikanin dhe mbreterit e tjere me influence ne Itali. “Skenderbeu ishte vleresues i filozofise. Egzistojne libra te shfletuara nga ai. Perfaqesonte rrymen e stoikeve.”[15]

 

Skenderbeu ishte nje diplomat i persosur. I duhej te krijonte koalicione me shtetet evropiane, ju duhej ndihma e tyre. Me Vatikanin duhej te lozte karten e mbrojtjes se krishterimit. Venetikun e Kishte ne Lezhe, Durres, ne Korfus dhe pothuajse kudo gjate bregdetit Adriatik.

 

Duhej bllokuar rruga e Turqise nepermjet detit ku shtetet alate e masteronin me mire floten. Me serbet, bullgaret dhe sidmos me Huniadin e Hungarise i mbajti gjate gjihe kohes relacionet si bashkeluftetare. Me veshtyre e pati me prijesit e familjeve te medha shqiptare. Me keta Princa nuk ishte e lehte te merej vesh. Ata ndonse e njohen si kryekomandant ne kohen e luftes por nuk e njohen si mbret te gjithe Shqiperise. Prandaj edhe bashkimi ishte shume  i brishte, shtet real nuk u krijua, megjithese sot ne bote njihet Skenderbeu si krijues i shtetit te pare Shqiptar.

 

Per te realizuar qendrushmeri ne koalicionin, bashkimin nder shqiptar, familja Kastrioti beri miqesi me familjet kryesore ndershiptare. Pese motrat e Skederbeut u martuan atje ku e kerkonin interesat e forcimit te unitetit, lidhjes kunder osmaneve. Ashtu si Pirrua, Mbreti i pare i Shtetit Epirit, nuk kishte ushtri te qyteteve-shtet, por te fiseve, te fshatareve te udhehequr nga prijsat e tyre. Nuk mbante ushtri me reparte mercenaresh. Roberit e luftes nuk i mbante skllever, por i lironte.

 

Strateg ushtarak

Ne shkollen ushtarake te Jenicereve ishte numuri Nje, me i miri. Si gjeneral ishte me i riu ne ushtrine turke. Me kthimin ne Kruje dhe pregatitjen per te luftuar, dollen ne pah cilesite e vecanta. Duke ditur se nuk mund te behej lufte frontale me hordhite mijra veteshe te Sulltanit, ai beri pregatitje per te luftuar ne rrethim dhe ne teren malor njeheresh. Te zhvillonte ate qe me von u quajt lufte popullore si dhe luften e organizuar partizane.

 

Per 25 vjet rrjesht nuk e gjeti asnjhere ne befasi armiku. Skenderbeu ne asnje lufte nuk ndoqi te njejten taktike.

 

Kur shkoi ne Itali me pak njerez qe formonin nje kavaleri modeste, te gjithe filluan te qeshin duke treguar mosbesim. Por qe ne luften e pare kalorsit e lehte, duke mos njohe nate e dite, shi ose diell, mal ose fushe me balte, shpartalluan potesisht nje armik shume here me te madh. Mjaftoi kjo beteje dhe te tjeret te terhiqeshin nga cdo lufte me Skenderbeun.

 

600 vjet kaluan nga dita e lindjes se Heroit Kombetar, Gjergj Kastrit Skenderbeut. Gjashte shekuj te qenies se ilireve ne nje emer tjeter, Albania- Shqiperi, te krijimit te shtetit te pare, te krijimir nga ana e kesaj race te pastert ariane te nje shteti-komb, me gjuhe dhe teritor te fiksuar, ndonse te cunguar.

 

Lidhja qe beri Skenderbeu bashkimi nga jugu ne veri, shume shtete te botes e bene me pas. Amerika ka nje jete me te shkurter dhe vepren e Skenderbeut e sheh me admirim. Me vdekjen e Heroit Kombetar edhe kombi desh vdiq, sepse primitiviteti i jetes vazhdoi, civilizimi vonoi, shkolla mungonte, mendja iliro-shqiptare nuk punoi ( qofte edhe per nje alfabet ).

 

“Edhe ne kohet modere, ne rrethana pak te veshtyra historia nxori heronj te rinj ndonse me vones. Nuk ishin Bushatllijte ose pashallare te tjere, por Hodo Bej Shkodra, Prang Biba”[16],  vellezerit Frasheri, I.Buletini, B. Curi, I Qemalin, Nolin, Zogun qe menduan per unitetin kombetar. Dolen nderkohe heronj fallco, udheheqes qe vazhdojne deri ne ditet tona, pa principe, pa fe, qe drejtuan jo sipas ligjit natyral, por me autokraci. Dollen shkenctare, shkrimtare, etj, qe e heqin vehten dijetare, filozofe, por duke pare ku eshte kombi sot , duke pare se c’fare parim ndjekin, del se ata jane pa perjashtim –Fallco.

 

Komunizmi qe ne fillim dolli si armik i bashkimit kombetar, idealit te Skenderbeut. Administrata e re e demokracise njohi sllavet bullgare, te ashtuquajtur maqedone zoter ne tokat shqiptare. Qeverite ne vazhdim me ligjin 7501, i moren vendasit autokton mijera vjecar, token, pronen, me kete ligj qe cenon te drejten natyrale, personlitetin, duke trajtuar votuesin si pellazg, skllav, gabel. Ne kete menyre e shperbene kombin, unitetin, duke lene vetem simbolin e tij – Skenderbeun.

 

Konkluzion

Ketu ne emigracion ka shume shoqata dhe erganizata, por te ndara. Kane ndikim te madh nga fantazmat Parti. Si Bij te Skenderbeut, ku jane organizatat me kete emer ? Vetem rreth ketij emri detyrohesh te pakten moralisht te pastrosh vizionin, te shikosh qarte.

 

Komuniteti shqiptar ne cdo vend te botes duhet te krijohet vetem me emrin e tij, me simbolet e tij, qe tregojne bashkim, solidaritet, Figura  tij sjell krenari kombetare, jete, gjalleri, pjesemarje. Bashkimi behet sipas parimit te Skenderbeut, nje race, te njejtat koncepte, i njejte besim.

 

Trashegiminine ne zakone, tradita te Skenderbeut duhet ta rruajme. Te kujtojme ato ne Shqiperi dhe ketu duke i festuar regullisht. Skenderbeu nuk eshte vetm hero kombetar por “pjese e identitetit tone”[17].  Vlerat e tij, respekti, ndershmeria, patriotizmi, trimeria, vetmohhimi, ti kultivojme. Helmeten e tij, simbolin e Pirros, ta trajtojme si shqiponjen. Ne malet ku banuan, ne saje te te cileve eshte egzistenca e kombit tone sot, iliret kishin me lart se vehtia dhine dhe shqiponjen.

 

Ne epiken historike ka kenge per Skenderbeun. DeRada shkroi per to, i mblodhi, i botoi. Por ka te tjera neper vendin tone dhe neper bote me te cilat duhet bere nje material i vetem i vecante. T’i gjejme ato ne zonat malore Mirdite, Himare, tek arvanitet e arbereshet, ku jane akoma te gjalla gjuha e zakoni. Skenderbeu njeri i races se bardhe, ilir i pastert, ritur ne liri, me besim Pagan te pa imponuar, u rit me rite e ceremony kristiane.

U edukua midis races inferiore aziatike, por s’ariti te honepste, t’i pranonte ata si te barabarte. 

 

I imponuan besimin Islam, i njohi praktikat dhe dogmat e saj, kuptoi qe ky besim s’kishte te bente me racen e tij, me popullin e Epirit e iliret. Ishte sajuar per arabet dhe ishte shume e mire per ta. Prandaj e ureu dhe me von i betuar e luftoi. Luftoi sa ishte gjalle qe kjo fe dhe dhe njerez te races inferiore te mos sillnin helmin aziatik, oriental tek iliret, pasardhesit e tyre ne mbare Evropen dhe popujt te se njejtes race.

 

Skenderbeu nuk duhet thene se mbrojti kristianizmin, por luftoi Islamin. Ilireve ju duhej feja e tyre pagane, asnje fe orientale, bile as ajo kristiane. Ai duhet te kete njohur jo vetem Pirron, armikun e fenikasve e kartagjenasve afro-aziatike, por edhe Julianin, Perandorin ilir te Romes, qe i veshur me fustanellat epiriote luftonte po armikun e orientit, aziatikun. Edhe Aleksandri i Madh ishte armiku i races aziatike. Amerika sot ka probleme ne vendosjn ose mbrojtjen e demokracise vetem me aziatiket.

 

Sot per te ecur punet mbare drejt Evropes dhe shoqrise se civilizuar perndimore, duhet te pendohemi per tradhetine e bere nga gjysherit tane duke perqafuar dhe perfunduar ne sherbetore te osmanllijve, ne dashamires te roberise. Le te ndjekim shembellin e Heroit Skenderbe, te luftojme cdo gje orientale per te mbete te lire, e te bashkuar ne Kombin Shqiptar. Ndikimi i keq sllavo-aziatik eshte present te udheheqesit shqiptare ne cdo periudhe. Jane keta tipa qe pelqejne aleancat, pacifizmin, dhe perfundojne ne tradhetare te Kombit.

 

Studim me rastin e Jubileut te Skenderbeut

N.York Center for Albanian Studies & Research

---

[1] Orlando Paterson, LIRIA, Tirane 1997, f. 44

[2] Dr. Namik Shehu , Per Skenderbeun, me restin e 600 vjetorit te lindjes, N. York 2005

[3] Harry Hodgkinson,  Scanderbeg, Londer 1999.

[4] Dr.Namik Shehu, si me lart.

[5] Karl Patsch,  Iliret.

[6]Edwin E. Jacques,  The Albanians, North Carolina, 1995

[7] Margarit Dimitzos quan fshatin Kastriot si vendlindjen e Skenderbeut. Ne greqi Kastro quhet kaeshtjella. Por ne te mos e ngaterojme me gjendjen e sotme te Epirit. Atehere Jugu dhe veriu i Epirit ishin bashke dhe banohej me shqip-folesa.

[8] Agim Boba, sdudjues, nga tema e mbajtur me rastin e 600 vjetorit te lindjes se Skenerbeut, ne N.York 2005.

[9] Dr. Namik Shehu, si me lart duke cituar, S,Godo, Skenderbeu, Tr. 1975,  Nolin, G.C.Scanderbeg, N.York 1947,   S.K.Varvarica & F.Kotroshi, nje ide per Sk. 2005.

[10] Harry Hodgkinson,   Scanderbeg,  Londer   2006

[11] David Abulafia , cituar ne librin e mesiperm.

[12] Luan Adem Isufi, kumtese per Skenderbeun, 2005, N. York

[13] Prof. Dr. Agron Fico , 2006

[14] A. Fico, Per Skenderbeun, me rastin e 600 vjetorit te lindjes.

[15] Dr. Namik Shehu, per 100 vjetorin e Skenderbeut, N. York 2005

[16] W. Peacock, Wild Alanian.

[17] Nikolla Pano, per Skenderbe Gazeta Illyria, nr 1601,  2006un, 

Posted in Blogroll | No Comments »

GËSHTENJA E BAJRAM CURRIT

17/01/2012 by admin.

Nga: Zeqir Lushaj

 

- Në fshatin tim, në Gri të rrethit të Tropojës,

u ruejt rreth një shekull, “Monument  kulture”, 

gështenja e Bajram Currit. I qëndroi një shekulli,

por jo tranzicionit anarkodemokratik të viteve ’90-

 

 

Gështenja, “mollë sherri”, qëlloi atë ditë,

Njëri “është imja”, tjetri “s’është jotja”,

Kokrrat e pjekura binin në lëndinë,

Në mes vëllezërve po binte mortja!

 

Fjala nxjerr fjalën, pushka do kërciste,                                                

Me gjak do të skuqej uji e lëndinat,

Fati e solli atë çast, si udhëtar,

Bacë Bajramin, së bashku me trimat.

 

Fjala e Bacës, e ambël si mjalti,

(Ndërmjetësia e trimit, është e denjë!)

Dy fise shpëtoj nga vëllavrasja e tmerrshme,

– Ooo burra! –A ma falni mua, këtë gështenjë?!           

 

Mendueshëm, malsorët u shikuan ndërsy,

(Për një gështenjë, nuk turprohet burri),

Dhe folën, prerazi, përnjëherë:

– Të qoftë falë, o Bajram Curri!!

 

Tytat e armëve u ulën ngadalë,

Duart shtërnguan burrat e Grisë,

Lëshoi shtat, gështenja ndan rrugës,

Me emrin e Dragoit të Dragobisë!

               ./.

(Nga libri “Hija e vendlindjes”, faqe 23)

 

Posted in Blogroll | No Comments »

Më mundi malli i fshatit

17/01/2012 by admin.

 

                                   (poezi)

 

 

Nga   Përparim     Hysi   

 

 

Dua të ikë nga zhurma e qytetit dhe  makinave

Dua që të kthehem në timin fshat

Atje mes shqerrave e blegërimave

Kur tufë lozin a ikin me vrap.

 

 

Dua të dalë   tutje nëpër ara

Të shetis diku nën ullinj

Nga malli për fshatin,më shumë u zbardha

Nga malli për të,u bëra finjë.

 

 

E di që domenin e ka vënë dimri

E di që ka ngricë e acar

Por dua të shkoj dhe tërr s’ma bën syri

Se unë brez pas brezi,jam fshatar.

 

 

Të shkoj atje tek imja korie

Dhe atje të ndez një zjarr bubulak

Bukën që kam marrë në trastë prej shtëpie

Pranë zjarrit zë ta thekë pak e nga pak.

 

 

Pastaj me uri zë e kafshoj

Një copë bukë,pak qepë e djathë

O s’ka gjë tjetër që aq shumë t’më shijoj

Se sa kjo bukë që ha në fshat.

 

 

Mandej turrem për gjah në korie

Se malli i dikurshëm më mundi

Mos kujtoni se ka  ardhur prej Anglie

I famshmi “gjuetar” Robin Hudi!

 

 

Si ai  s’kam hark e shigjetë

Por kam me vete çomange

Di ta vërvis si djalë levend

Se s’kam më as strese as halle.

 

 

Ato,të gjitha,po i lë në mërgim

Dhe ja  tek kthehem në fshat

Ç’shkruaj, po e jap me firmë

Veç firmës dhe me”vulë” të thatë.

 

 

Me vulë të thatë siç bën noteri

Kjo vulë zë gjithkund

Me sy,o miq,po ma bën Fieri *

Malli për të e për fshatin po më mund.

 

*Fieri- qyteti im që nuk e ndërroj me asnjë qytet në botë.

 

                 17 janar     2012

Posted in Blogroll | No Comments »

Mbushma natën me ëndrra!-poezi nga-Raimonda MOISIU

17/01/2012 by admin.

 

Në përhumbjen e qiellit të trishtë,

Në cudinë e fajshme të së pafajshmes,

gishtat e dy pëllëmbëve të tua,

lënë gjurmët e përdala ledhatonjëse,

duke harruar mëkatin e parë,

të dytë,

të tretë…,

në murin e mermertë të dy shegëve që kuqëlojnë.

 

Në parvazin e shtratit të argjëndë,

fillojmë të numërojmë ëndrrat;

si shtegëtarët e natës në kafazet e kumrijeve,

nisim të ringjallim filizat me vesë dhe

në mëngjeset e përflakura,

shtrati ynë është përplot me ëndrra

si shporta me trëndafila në belin e drenovares.

 

 

I dashuri im,

ndër pëshpërimat e përgjumura,

mbushma natën me ëndrra

dhe nën vezullimin e vështrimit të dritës,

në verbërinë e trokitjeve të zemrës,

me orgjinë e luleve të egra,

nën ritmin e tingujve të ofshamave,

eja të shëtisim në kopështin e molepsur nga mëkatet!

 

 

Eja, pra, ende pret?

Mbushma këtë natë me ëndrra,

Ëndrrat-si yjet përmbi shtrat,

si dy zogj do lodrojnë zemrat,

Eja pra, mos ngurro,

sillmë ëndrrat si dhuratë!

Këtu,

janë ligjet e endjes dhe përendjes

Eja t’u nënshtrohemi,

Të shkëmbejmë bashkë ëndrrat.

 

Këtu,

në kulmet e përhimta të etheve përcëlluese,

të shtratit

hapma gjoksin më shih zemrën,

mbushur me të kaltërat ëndrra.

Eja,

të grishim zërin e mëkatit të parë, të dytë, të tretë…

Pafundësisht….

Mbushma natën me ëndrra,

Vec kujdes i dashuri im:

-Ruaju nga flaka!

Raimonda MOISIU

Hartford CT USA

Posted in Blogroll | No Comments »

Një poeteshë e shquar rumune që mburret me prezencën e saj në gjuhën shqipe

17/01/2012 by admin.

Baki Ymeri

 

Një poeteshë e shquar rumune që mburret me prezencën e saj në gjuhën shqipe

 

 

Baki Ymeri

 

E prezantuar me dy vëllime në gjuhën shqipe, Florica Bud është një krijuese e talentuar për të cilën kanë shkruar personalitete të shquara të botës letrare rumune. Sipas kritikut Horia Gârbea, Florica Bud praktikon një gjini të rrallë në letërsinë bashkëkohore. Shkrimi i saj është në përkufizim ndëmjet fikcionit, eseut dhe publicistikës. Eksperienca e vëllimeve paraprake të saj, dedikuar si fëmijëve dhe të mëdhenjve, ia shtojnë vlerën teksteve që bëhen të kapshme dhe të brishta. Florica Bud është një shkrimtare që përpiqet ti përvetësojë të gjithë përmes brishtësisë. Në botën letrare ajo manifeston plotësisht vokacionin kulturor, ngase ka talentin  për ti afruar artistët dhe për të mediatizuar me delikatesë krenarinë e tyre. Shkrimtarja nga Baia Mare është një Madame de Recamier e vitit 2000 që i mbron artistët nga pasojat e tranzicionit. 

Përndryshe, Florica Bud u lind në komunën Ulemi të Maramureshit (21 mars 1957), ka kryer liceun në Baia Mare dhe ka studjuar në Institutin e Xeheve në Petroshan. Revolucioni antikomunist i Dhjetorit 1989 e gjen si programuese e Qendrës Territoriale të Llogarive në Baia Mare.  Është e martuar me deputetin Nicolae Bug dhe ka dy fëmijë (Roksana dhe Aleksandru). Ka debutuar në vitin 1993 me vëllimin me prozë të shkurtë, Dashuri jam një objekt që fluturon, duke botuar në ndërkohë vëllimet me prozë Billklintonienët (1999), Mariatereza jam unë (2007), Glina joshëse (2009), dy vëllime bilingve rumanisht/frëngjisht (Kolekcioni i Fundacionit Buona Fide, 2010), dy vëllime në gjuhën shqipe: Glina joshëse, 2009) dhe Flamuri i dëshirave (2010), prezente në antologjitë Çelësi i shpirtit (2008), Tempulli i fjalës (2009), Fluturimi i fjalëve (2009), Magjia e fjalëve (2009), si dhe në koleksionin Personaliteteve maramureshene të Bibliotekës së Rrethit “Petre Dulfu” (Baia Mare, 2008).

        

 

        

         Për këtë misionare të fjalës inspirative ka shkruar me admirim edhe lideri i komunitetit shqiptar të Rumanisë, Dr. Xhelku Maksuti. Sipas poetit dhe kritikut letrar, Gheorghe Grigurcu, Florica Bud kultivon një gamë asociacionesh, një diskurs vlerash dekorative për t’u kundruar dhe çikur me ëmbëlsi. Fantezia e saj ofron lëndinën e një senzualiteti të metamorfozuar. Një çelës me dendësi formale e përkthen intencën e një estetizmi që turfullon me përmasë të madhe mbi ndjenjat, porsi një flutur me flatra të mëdha, duke lëvizur lehtë ndërmjet korolave. Impulset e shtresave primare të qenjes përpiqen të tërhiqen nga një ekspresion përmasash insulare, duke kërkuar me pangopshmëri koneksione tjera e tjera, duke e denoncuar qëllimin  e njerëzimit për t’i përmbushur „zbrazëtirat me çdo gjë tjetër/ veçse në dashuri”. Nganjëherë kjo kaplon aspektin e një ëndrre galante, në rozenë e mënyrës: “Jam nganjëherë/ zonjusha e nderit/ e plakave epshndezëse/ madje as për muerte rosa/ që shëmbëllejnë me mua/ stivon flokëdredhur gjylpëra të breut/ që do të na ngjesin me kushtëzim në qiej.

 

Florica Bud ndërmjet shkrimtarëve Horia Gâërbea dhe Gabriel Chifu me rastin e lansimit të librit Burri që ma ka vrarë shpirtin

 

TEJMATANË LUMIT

 

Transparente dhe plot hije të shmangura

E ndodhur në rrjedhën e shenjtë

E gjej vetveten prore të zhubravitur

Në karrocën me tym

Hapsira tejmatanë mirësisë.

Këndejmbanë ligësisë përmes vesit të procedurës

Zëdhënësi i prurë

Në rang mbreti kultivon përbindësha.

Përmes citatesh të errëta bota ime

Satirë e gjerë epope minore

Kërkon zemërgjerësinë e gropës me luanë.

 

 

 

ALEXIUS

 

Përpiqem të infiltrohem

Si kukull në dyllin e nxehtë që derdhet

Mbi një ish/vend me përmasa

Paturpshmërisht të populluar

Me lugetër të larë në fildesh

Duke banuar në formulën e mrekullueshme

Të atyre të pushtetit të dytë një minus i gjorë.

Rrëshqas me butësi duke e shikuar

Me ëmbëlsi një katërkëndësh.

Bie mbi një bashkëkon të mëndafshtë

Dhe e ekstazuar nga parfumi i gjethit të manit

E humb Aleksiusin

Në pikën për të vajtur në…Romë.

 

 

GLINA JOSHËSE

 

Përkëdhelmë njeri i ndodhur në fillimet

Shpërndarës ngacmues verdiktesh

Të veridikuara vetëm nga profili mediatik.

Dëbomë njeri i ndodhur në santinelë

Mbi metereza të tmerrit

Nga trishtimi i zgërdheshur

Duke zbuluar thekset

E heshtjes së lënduar

Psikopatologjikisht

Të arsyeshme për natyrën.

Rimodelomë njeri prej dëbore

Që s’do të ketë keqardhje

Askurrë njashtu e bardhë…e e çiltërt

Duke derdhur me përngutshmëri

Plumb të shkrirë

Në formën time prej gline të tundosur.

 

“Më është bërë zakon që Florica Bud të më befasojë me çdo libër të ri, indiferent nga gjnia letrare që trajton, autorja duke shtjelluar me gjendshmëri, stile, kanone, konvecione. As ky vëllim vargjesh  aforistike nuk bën përjashtim, me formulime që i përkthejnë në përditshmëri ankthet e hapësirës publike dhe, përkundrazi, të unit të vetmuar.”  (Dan Silviu Boerescu)

 

 

Estetizmi senzual i poeteshës Florika Bud

(Përkitazi me vëllimin Glina joshëse, Bukuresht 2009)

 

Para dy vitesh e pa dritën e botimit në gjuhën shqipe, një poeteshë e re rumune: Florica Bud. Libri del në  përkthim të autorit të këtij shkrimi, në bashkëveprim me Bashkësinë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë. Subjekti elementar është dashuria, të cilën poeti Radu Kërneç e konsideron si një forcë magjike që që e mban këtë tokë të lidhur për qielli. Sipas parathënësit (Gheorghe Grigurcu), në fillim të shekullit XIX-të, lulëzonte në Vienën sharmante piktura e Gustav Klimtit, që na fanitej plot salltanete mëndafshi dhe kadifeje, një konstelacion stolishë të lazdëruara në ritme valsi. Në qendër të kësaj frononte gruaja e lëngshme, dashamire ornamentesh, ajo vetë një ornament i këtij arti të robëruar nga fama e Jugendstilit, një nga jakat e fundit të periudhës që mbante emrin La belle epoque. Më pëlqen të kundroj në poezinë e bashkëkohanikes sonë Florica Bud si një thërrimë të një vizioni të këtillë dhe, pse jo, si një ilustrim të tipit human që e promovon. Ndjeshmëria që e fisnikëron është vetëm një dukje pikturale.

         Paleta koloristike të cilën e përdor në mënyrë provokuese, qoftë kur indikon një „të kuqe mbretërore”, të cilën e „Silabizon atërisht semafori/ kur/ e zbavitur/ harroj t’i mbuloj/ rrënjët/ me përzjerje çorbore/ prej diellit/  e çernoziomit.” (E kuqja mbretërore), qoftë kur përkulet me elegancë mbi çastin efemer: „Oh, vdektar me/ kohë e përshkuar/ me nxitim/ ndale fluturimin e këtij/ çasti me kundërmim të verdhë flamengo/ që refuzon/ të dashurojë/ hapsirën e magjepsur.” (E verdha flamengo),  qoftë kur invokon në mënyrë romantike/plastike një „vjollcë dashurie/ për vasha lucide/ të përkulshme dhe të ëmla”. Poetesha rumune, sipas parathënësit, vjen në gjuhën shqipe duke kultivuar një gamë asociacionesh, një teksturë dekorative për t’u kundruar dhe çikur me ëmbëlsi dhe delikatesë. Fantezia e saj ofron lëndinën e një senzualiteti të metamorfozuar. Një çelës intencionalisht formale e përkthen intencën e një estetizmi që turfullon me përmasë të madhe mbi ndjenjat, porsi një flutur me flatra të mëdha, duke u lëvizur ngadalë ndërmjet korolave: „Po rendi e trembur drejt teje/ bie e penguar për të prekur dheun/me ngjyrë të portokalltë nën flutura/nga fijet me shprehje të uritura/fis i varfër i fijes së Ariadnës/ajo nonkonformiste në etapën e parë e kënaqur pastaj/bie dhe më në fund mund të brohoras:/u dogja nga përmallimi ndaj teje!” (E portokalltë nën flutura)

          Impulset e shtresave primare të qenjes përpiqen të tërhiqen nga një shprehje/ekspresion përmasash insulare, duke kërkuar me pangopshmëri koneksione tjera e tjera, duke e denoncuar qëllimin  e njerëzimit për t’o përmbushur „zbrazëtirat me çdo gjë tjetër/ sidomos me dashuri”. Nganjëherë kjo përfiton aspektin e një ëndrre galante, në rozenë e mënyrës Watteau: “Të dua/ rose des vents/ ma ka prishur këpucën roze/ nga sidefi i dantelluar/ jam nganjëherë/ zonjusha e nderit/ e plakave epshndezëse / madje as për muerte rosa/ që shëmbëllejnë me mua/ stivon flokëdredhur gjylpëra të breut/ që do të na ngjesin me kushtëzim në qiej.” (Rose des vents).

          Zakonisht, Florica Bud i dorëzohet vullnetit të një përzjerjeje simpatike të Klintit dhe suprarealizmit, kështusoj i dozuar sa që i dyti mos ta bezdisë thurrjen madhështore të të parit, „e leckosur nga/ vuajtjet/ turbulluese dhe hijerëndë/ argjent i gjallë që kullon në tulin tim/ të përmbushur/ me epsh të zjarrtë”. (Guantanamera) Është një brokart i flakur mbi zbrazëtirat që, definitivisht e orientojnë aq herë punën mjeshtërore të dorës dhe mëndjes njerëzore. Përndryshe, autori i parathënies, Gheorghe Grigurcu, është poet, eseist dhe anëtar i Lidhjes së shkrimtarëve të Rumanisë. Sipas një autori tjetër (Dan Silviu Boeresku), më është bërë zakon që Florica Bud të na befasojë me çdo libër të ri, indiferent nga gjnia letrare që trajton, autorja duke shtjelluar me gjendshmëri, stile, kanone, konvecione.

        As ky vëllim vargjesh  aforistike nuk bën përjashtim, me formulime që i përkthejnë në përditshmëri ankthet e hapësirës publike dhe, përkundrazi, etjet e unit të vetmuar…”. Glina joshëse ilustrohet në paskopertinë me një buqetë vargjesh të shkëputura nga zemra e librit: „Jo bombës atomike me silikon!/ Klithja e bardhë shpërthen nga burimi i jetës/ E fshehur me ngathtësi të studjuar/ Në gjirin tim të majtë/  Dashamire e madhe talantësh/ Të shpërndarë/ Porsi spiridusët mbretërorë mbi sipërfaqe Lutëse/ Të poseduara egërsisht me çmimin e një vërtitjeje tokësore

Posted in Blogroll | No Comments »

Mërgata shqiptare në Gjermani

17/01/2012 by admin.

 

Atdhetarizmi popullor dhe atdhetarizmi familjar qenë dy luftëtarët më të pamposhtur që Kosovën e bëmë të çlirohet.

 

Kontributi i mërgatës sonë në Gjermani ishte njëri nga bërësit më aktive, dhënë Luftës Çlirimtare të Kosovës. Që nga rënia e Jusuf e Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekës, Mërgata Shqiptare në Gjermani asnjë çast s´ka reshtur së punuari në veprimtarinë e saj patriotike e kombëtare. Fal bijve tanë të zot e patriot, mërgata jonë në Gjermani u vetorganizua në mbledhjen e ndihmave, në organizimin e demonstratave, në botimin e shtypit, dhe në përgatitjen e regrutëve. Në atë luftë të shenjtë të popullit tonë, të gjithë mërgimtarët kontribuan me para, veshje dhe gjak, për të çliruar Kosovën nga zgjedha serbe. Njerëzit tanë në mërgim nuk  kursyen asgjë nga vetja e tyre, që lufta të zhvillohet në drejtim të duhur. Nuk ka kryeqytet në Evropë, Amerikë dhe Australi, që të mos ketë dëgjuar brohoritjet e mërgatës sonë për liri dhe pavarsi. Zërat shqip të mërgatës i ndjeu, Boni, Parisi, Brukseli, Vjena, Gjeneva, Helsinki, Osllo, Londra, Roma, Njujorku e Sidnei. Në tërë këtë gjeografi, mërgata jonë bëri që zëri i Kosovës, të arrij deri te qendrat e vendosjes. Shumë gjak ka rënë mes serbëve dhe shqiptarve për të bashkëjetuar në një shtet që nuk do të ekzistojë më, lexoj në një komunikatë të mërgatës sonë në vitin 1997. Andaj, vetëm një Kosovë e lirë dhe sovrane mund të zgjidhë përfundimisht çështjen shqiptaro-serbe. Programi i mërgatës shqiptare në Gjermani po edhe në Evropë e Amerikë ishte i qartë, aktiv dhe veprues. Mërgata jonë kurrë nuk u hamend por i dinte detyrat e saj për bërjen e Kosovës të lirë dhe më vete. Ëndrra e shqiptarve për Kosovën  e lirë dhe sovrane, nga dita në ditë po bëhej realitet. Por, në fushën e betejës lufta ishte “tepër e kuqe”, dhe betejat duhej të mbaheshin. Në këtë drejtim mërgata jonë në Gjermani nisi vullnetarët e saj për çlirimin e Kosovës. Ushtria e vullnetarve tanë nga Evropa dhe Amerika, tronditi bllokun milosheviqian ortodoks dhe pushtimi serb në Kosovë po mbaronte. Në këtë drejtim shqiptarët në mërgim, ndihmuan shumë Kosovën përmes fondeve “ Familja ndihmon familjen”, “ Fondi i Ahenit”, ndihmë “Luftës së Drenicës”, “Fondi 3 %”,  fondi “Vendlindja thërret”, dhe aktiviteteve të tjera përmes shoqatave dhe klubeve të punëtorëve tanë. Në ato vite të betejës së madhe për pavarsinë e Kosovës, u angazhua e gjithë mërgata jonë. Lufta e Kosovës ishte një luftë, o vdekje o liri! Njerëzit tanë në mërgim ishin të  lidhur ngushtë me Kosovën, s´i mishi me thoin. Në Kosovë unë kam shumëçka më thotë Arbri. Atje kam shtëpinë, prindërit, pronën time të një jete, kam varret e gjyshërve dhe stërgjyshërve. Andaj, s´mund të mos kryengritesha që të luftoj kundër serbit që më mohonte qenien time, në tokën time, dhe më vriste vetëm për shkak të prejardhjes. Prandaj, ka një pyetje në  këtë çështje! A i dhamë aq sa lypsej gjak, armë dhe mbrojtje Luftës së Kosovës. Unë kujtoj se bëmë aq sa mundëm, që Serbia t´ia mbathë nga Kosova. Shpallja e pavarsisë së Kosovës me 17 shkurt 2008, ishte kurorëzim i një ëndrre të madhe për Kosovën. Betejat e shqiptarve s´mbarojnë këtu. Shqiptarët kanë shumë punë për të bërë, deri tek çasti i Bashkimit të trojeve të tyre. Andaj, plot gjëra varen nga mençuria dhe strategjia e zhvillimit të politikave brenda shqiptare. Unifikimi i qëndrimeve, lënia anash  e tekeve personale, dhe zgjedhja e një organizimi më të mirë do të përshpejtonte ëndrrën e ribashkimit të trojeve tona. Unë kujtoj se mërgata jonë në botë do të bëjë punën e saj sa herë i shtrohen detyra dhe angazhime për vendin dhe atdheun.

 

Rrustem Geci - Dortmund

Posted in Blogroll | No Comments »

DASMA E ALKETIT

17/01/2012 by admin.

Resmi  Osmani

U lind më 5.05.1940 në Mazrek të Çamerise.Perfundoi srudimet per agronom.Ka kryer detyra te ndryshme ne terren , administraten e larte shtetrore, kerkues shkencor dhe  ne mesimdhenie.Per ndihmesen e vet ne kerkimin shkencor,ka titullin profesor doktor.
Ne fushen e letersise ka fillua te debutoje nga viti 2004. Ka botuar keto libra:
Jeta e Bedri Lumanit, monografi                 2004
Kumte nga kohe te largeta                        2008
Bashkbisedim me shoket

  2009
Lule ne gur                                               2008
Aleksandri i Madh i Maqedonise,ese           2010
Mbreterimi i Pirros se Epirit,  roman,           2010
Bilal Xhaferri poet i shpirtrave njerzore,ese,  2010
Edhe yjet vdesin, tregime;                          2011
Mbreteresha Olimpia, roman.                      2011

 

 Baladë   

Thesproti, Kasiope, viti 295 per.

Kulla hijerëndë e Bodurit, bujarit të Kasiopesë, e ngritur në kodrinë mbi një krep gurësh majë shkëmbit dhe  e rrethuar me mure të lartë, ngjante si çerdhe shqiponje, e rrahur nga erërat dhe e mbytur në dritë dielli. Ishte si një kala majë gurit. Sheshi i oborrit ishte i mbushur me ullinj e pjergulla dhe në prehër të kodrës niste fusha bleroshe, që e përshkonte lumi si një fjongo e kaltër.Boduri kishte vite i vdekur. Shtëpinë, gjënë dhe pasurinë e drejtonte Nanëzonja, Licua fisnike, grua kapedane. E mbetur e ve me shtatë vajza, gjashtë prej të cilave kishin shkuar në fat të tyre në dyer bujare, jetonte me vajzën e fundit Lalenë dhe djalin e vetëm, Alketin, oficer në ushtrinë e Mbretit Pirro. Sot, këtë javë të dytë të vjeshtës së parë, ajo kishte gëzim të madh: Martonte birin e vetëm. Lajmësit me kuaj të shpejtë, shpërndanë me kohë ftesat dhe tashmë që dasma ishte ndezur, në portën e hapur hynin kaluar mbi kuaj azganë, dasmorët dhe dasmoret, nisur e stolisur, të bukura sa i thoshin hënës: Ja dil, ja të dal! Shërbenjësit  u grahnin deshve me brirë të zbukuruar me pare argjendi e floriri, që i sillnin peshqesh, kanisqet i mbanin në duar djemtë e rinj. Në oborrin e madh, poshtë hijeve të pjergullave dhe ullinjve, ishin shtruar tryezat. Ushtonte muzika, daullet dridhnin ajrin dhe mbanin ritmin e valleve, fyejt, zamaret dhe gajdet shoqëronin këngët e bukura, djemtë e shkathët si kapronj, hidhnin valle. Vashat sybukura e meskëputura si një tufë pëllumbesha, me fjongo rreze dielli në flokë,me kaltërsi qielli në sy, dridhnin mandilet e qëndisura, në gji borzilok e manxuran! Këndonin me zë të ëmbël e të përmallshëm dhe të buzëqeshura, u gëzoheshin trimave të tyre, me të cilët këmbenin shikime mikluese. Vallja e tyre ishte e qetë,me lëvizje të hijshme e nazike. Më të moshuarit e thinjur, me poçet e verës përpara, gjerbnin verën, ngjëronin mishin e pjekur me aromë trëndeline, sodisnin vashazt, psherëtinin për moshë që po u ikte dhe tregonin histori trimërish të luftërave të shkuara. Në atë tollovi, fëmijët lodronin si shqerra dhe lëshonin thirrje të hareshme. Gëzimi, hareja dhe mirësia e bujaria buisnin ngado. Gjithçka dukej sikur thërriste: O njerëz, gëzohuni, po martojmë Alketin!

Alketi, shtat-hedhur, flokë verdhë, sy kaltër, me bukuri gati femrore, me droje e disi me turp, tok me të motrën Lalenë bukuroshe, priste miqtë te porta dhe u uronte mirseardhjen:

-Ju që na gëzuat me ardhjen tuaj, gëzofshi edhe në shtëpitë tuaja!- pastaj ai i shoqëronte sipas moshës dhe i grishte: - Dëfrehuni miq, se mua më presin të tjerë miq e të tjera punë!

Po afronte mesdita. Një grup të rinjsh, moshatarë të tij, gazmorë e të hareshëm, e vunë mes tyre Alketin dhe filluan ti këndojnë:

                                                  Zhvish rrobet e djalërisë,

                                                   vish rrobet e dhëndërisë

                                                   o Alket…!

Ai u shkëput prej tyre duke qeshur. Vërtet kishte ardhur koha për tu ndrruar. Krushqit dhe nusja ishin udhës duke ardhur. Në ndërkohë, atllarët e lidhur te korita e grazhdit plot elb, filluan të hingëllijnë,të grindeshin dhe të egërsuar nisën të gjuheshin me shkelma. Alketi pa rrotull për shërbenjësit, por nuk i zuri syri asnjë syresh, dhe atëhere, si kalorës që ishte e që ua dinte huqet,  shkoi që t’i qetësojë dhe hyri midis tyre, por në çast aty ndodhi gjëma: një vraç i sertë, e gjuajti me shkelm aq fort në tëmth, sa patkoi i theu eshtrat dhe i dualën trutë. Alketi ra pikë i vdekur në vend. Djemtë e rinj, shokët e tij, të hutuar e të tmerruar u turrën,  e morën para duarve dhe deshën ta përmendnin, por ai s’kish më jetë. Në tëmthin e djathtë kishte një të nxirë dhe një pllangë gjaku përzier me tru, që ia fshinë sakaqë. Më i moshuari i pleqve, kur e pa që jeta i ishte fikur, i mbylli sytë. Meiti i shtrirë mbi barin e gjelbër dukej sikur flinte. Kishte nisur gjumin e përjetshëm.

Pllakosi një heshtje e rëndë mortore, çdo gjë ngriu.Lajmin e çuan sakaq në odat e grave. Dasma pa pritur u kthye në mort, gëzimi u kthye në helm. Kishte hyrë vdekja në mes. Lotët e dhimbjes rigonin nga sytë, ofshamat, kuja dhe rënkimet shkallmonin parzmet. Trupat u mpinë. Rrufeja e vdekjes vrau gëzimin e gjithkujt.

Nanëzonja nuk u besonte syve. Perdja e lotëve i turbullonte shikimin, gjuha i ishte mpirë. Ajo kishte humbur fjalët. E rënë fuqiprerë si e goditur nga rrufeja, mbi trupin e pajetë të të birit, leshrashprishur dhe e shfytyruar, ajo gulçonte e rënkonte e çakërdisur si e prishur mënç, ofshante sikur do të jepte shpirt.E tillë është dhimbja e nënës. Shtatë të bijat, që edhe ato qanin me zë dhe shkulnin flokët e çirrnin faqet për atë llahtari, e qarkuan dhe e ngritën, të zalisur, gjysmë të vdekur. Por ajo grua trimëreshë e mblodhi veten dhe u ngushëllua : I tillë kishte qënë vullneti i Zotave të epërm, që parathonë fatin e gjithkujt! Hapën sepetet, nxorën dhe veshën rrobet e zisë. Pikëllim e dhimbje. Edhe muret e kullës së bardhë u duk sikur u nxinë nga dëshpërimi. Lajmi mori dhenë, ata që nuk kishin ardhur për dasmë, po vinin për mort. Oborri u mbush aq sa  s’i nxinte. Nuk vonoi dhe erdhën vajtojcat si korba të zeza, këto këngëtare tragjike të vdekjes. Në odën ku kishin shtrirë në tabut meitin, plasi vaji. Nga dyert dhe dritaret e hapura, vinte vaji i kobshëm e drithërues i vajtojcave:

                                        U shkëput një ill e ra[1],

                                         në shtëpitë e mëdha,

                                         Alket djali na u vra!       

 Vajtojca që ja merrte vajit e para, kishte zë të thellë, të pikëlluar, grryes, të dëshpëruar. Në atë zë e ato fjalë ndjehej hidhërimi, dhimbja dhe kobi, që përhapeshin valë-valë dhe bënin të dridheshin gjithë zemrat. Pastaj fjalët përsëriteshin nga vajtojcat shoqëruese të korit tragjik. Dhe vaji rridhte me zë e me fjalë në hullinë e dhimbjes:

                                          Ti, Alket, çdeshe ne kali,

                                           Atje do vij shërbestari…..

                                           Çohu, Alket, çohu, biro,

                                            o i vetmi i nanëso,

                                            Se ma mbille derëno!

Heshtjet e shkurtra të vajtojcave, mbusheshin me rënkime dhe ofshama dhe zërat e të motrave, që me ngashërim përsërisnin:  “O vëllai i motrëso”. Era e përcillte kobin larg: ” Çun Alketi na u vra”  dhe në ajër dukej sikur ishte nderë një  vel i përzishëm. Dielli ndrinte më pak dhe qielli po vishej nga retë e dhimbjes së nënës. Vajtojcat ia nisnin sërish:

                                          Shtatë motra ka Alketi, të shtata në zi i veshi,

                                           o vëllai i shtatë motrave, që të klajnë portave

                                           Dritareve dhe odave…….

                                           Nip i katër hallave, që të klajnë shkallave,

                                           dierve  e musandrave!

Vaji gjëmëmadh, rënkimet dhe kuja e dhimbshme, për këtë humbje të Alketit, në lule të moshës, në ditën e dasmës, u grryenin njerëzve shpirtin, u mpinin shqisat dhe i linin pa fjalë. Miqësia hynin e dilnin, si të përhumbur. E si mund të gjendeshin fjalë ngushëllimi  për atë humbje që ishte e pangushëllueshme? Ato që dinin ishin të pamjaftueshme, andaj ishte më e mirë heshtja. Kuja u bë më e madhe , më e rëndë dhe e padurueshme, kur vargani i krushqve që sillnin nusen hyri te porta. Nusja ishte mbi kalë të bardhë. E bukur si drita, E nisur dhe e stolisur, por kryegremisur. Krushqit, që e kishin mësuar lajmin, ishin si të ngrirë e të pafjalë. Në oborr ra një qetsi shtypse dhe një angështi e padurueshme. Nanëzonja, të bijat dhe hallat dolën para portës si një re e zezë pikëllimi. Nusen e zbritën nga kali. Nanëzonja, floklëshuar, e plakur dhe e mpakur, me duart që i dridheshin iu afrua nuses. Nuses së stolisur me të kuq e me të bardhë, me argjend dhe me ar,i shkonin lotët çurk. Qante pa zë. Nanëzonja  me duart që i dridheshin ia mori kryet dhe ia mbështeti në gji, në atë gji që kishte ushqyer Alketin. Nga dënesat nuses i dridheshin supet.  Me duart plumb të rënda e që i dridheshin, i hodhi mbi krye shaminë e zezë. Kjo shami, nuses i rëndoi si një mal dhe ia zbrit zinë deri thellë në shpirt. Të kunatat e morën për krahësh dhe e shpunë në dhomën e dhëndërrit. Ajo e pa fatin e jetës së saj, meit në mes të shtëpisë, zverdhur e bërë dyllë. Flinte gjumin e përjetshëm. Kunatat e mbajtën nga krahët dhe e afruan në krye të tabutit. Ajo arriti sa t’i prekte me gishta ballin e ftohtë , por pastaj u shkreh në vaj, me lot të hidhur dhe u zalis si e zhytur në honin e humbëtirës. Pas saj, ia nisën vajtojcat:

                                           Klani halla, motra mbesa,

                                            klani jaram në shtatë breza

                                            nuse quqen e Alketit!

                                            Nuse veshu me të zeza,

                                            të shpieç Alketin në varreza!…..

Krushqit, çerevrarë e hijerëndë, hynë në odën e burrave, pa qenë të zotët të thoshin një fjalë ngushëllimi. I ulën në krye të vëndit. Qëndronin të heshtur e krye unjur për fatin e zi të Alketit , që nuk dhëndërroi dhe bijës së tyre, që nuk nuseroi. Nga dera e hapur vinin fjalët e vajit:

                                            Nuse moj, vashë hire e vashë dolle.

                                             Me Alketin një fjalë s’fole,

                                             këpucët nga këmba s’xorre

                                             erdhe zogë e shkruarë,

                                             do ikish leshra lëshuarë…..

Lajmi i vdekjes së llahtarshme të Alketit u përhap në gjithë Kasiopenë dhe rrethinat, në Thesproti e Molosi. Nuk kishte gojë, që ta thoshte pa pikëllim atë zezonë. Gjindja, grumbuj-grumbuj, u mblodh nga të gjitha anët në kullën e Bodurit, për të ndarë me ta dhimbjen, që hidhëroi e dëshpëroi të madh e të vogël, këdo që e dëgjoi, që e njihte apo s’e njihte. Oborri nuk i nxinte më dhe ata ndenjën poshtë rrëzë kodrës, që ta përcillnin për në strehën e fundit djalëziun, që në vend të rrobave të dhëndërrisë, u mbështoll me qefinin e vdekjes.

Zëri Nanëzonjës, që  vajtonte mbi kryet e të birit, vinte si një klithmë e lutje njëherësh;

                                          Krushq, e miq, hani e pini,

                                          Lutuni për shpirtin e tim biri,

                                          E pastaj në dhe ma shtini  

                                          Nusen në derë të t’et e shpini!…….   

Alketin e varrosën në mbrëmje para perndimit të diellit. Mbartësit e tabutit,ushtarët  dhe oficerët e qindshes që komandonte Alketi, që kishin mbritur nga fushimi, dukeshin se kishin mbi shpinë malin e Bozhurit. Vargu i përcjellësve s’kishte të mbaruar.

Të papriturat e fatit, nuk mund ti parashikosh. E kthyen atë dasmë të bukur në mort të dhimbshëm. S’ke ç’i bën, e tillë është jeta. Kur je gati të pish kupën e gëzimit, ajo të hedh në të helmin!

Lajmi i kobshëm i kësaj ndodhie të pangjashme me askënd, u përhap shpejt në gjithë Ilirinë. Ushtarët rrogtarë që ishin në ushtrinë e Pirros,  e përcollën nga Thesprotia deri në Dardani. Për të u bënë shumë motërzime, balada të dhimbshme, që rapsodët i këndonin për të shprehur dhimbjen njerëzore. Ato kanë arritur deri në ditët tona.

 

Tiranë,gusht2011.

---

 

[1].Vargjet, me pak ndryshime,  janë shkëputur nga vëllimi “Këngë popullore nga Çamëria”

Posted in Blogroll | No Comments »

PENEROLOGJIA POLITIKE

17/01/2012 by admin.

 

“E keqja më e madhe që mund të bëhet, është t’i japësh vetë të keqes përmasat e një rëndësie të jashtëzakonshme”. – O. Uajlldi

 

14 janari ishte tmerr! Katrahurë! Për shumë kë, diçka e pabesueshme se kështu mund të veproj një pushtet që vetes i thotë demokratik. Por jo të gjithë mendojnë ashtu.  Së paku, jo edhe ata që e kanë ditur dhe parathënë me kohë një gjë të tillë. Unë, ta zëmë, me këtë rast, mund t’i besoj gjithë atyre arsyetimeve shabllone  dhe shterpe të qeveritarëve tanë se, shteti ligjor në këto raste, me të gjitha instrumentet e veta disponuese e mbron me çdo mjet qarkullimin e lirë të njerëzve dhe të mallrave në vendkalimet e veta doganore, parime këto që konsiderohen si vlera esenciale të botës së përparuar demokratike, por, para gjithë atyre skenave trishtuese të aplikimit më çnjerëzor të kësaj dhune që pamë në të cilën nuk janë kursyer as pleq, gra, fëmijë dhe invalid në karroca invalidore, si ta bindi veten se vërtetë ishte i tillë ky intervenim?!!

Përgjithësisht, gjatë gjithë kohës së zhvillimit të shoqërive të ndryshme gjatë historisë nëpër botë, në shumë strukturat e saja organizative, përveç atyre njerëzve profesionist, të mençur, të urtë dhe të përkushtuar, përherë kemi hasur edhe në injorantë, mediokër dhe jo/inteligjentë, andaj, varësisht nga niveli i përfaqësimit të tyre në këto struktura përgjegjëse shoqërore, zakonisht dukurinë në fjalë e kemi konsideruar si diçka normale. Por kur kjo kategori njerëzish arin të futet në nivelin e aparatit të fuqishëm organizativ shtetëror, atëherë, ardhmëria e asaj shoqërie, gjithmonë rrezikohet dhe dikur patjetër përfundon në diktaturë.

 

Penerologjia politike

 

Për ta kuptuar edhe më afër se sa mund të jetë i rrezikshëm një pushtet në dorë të disa njerëzve të çakorduar nga paniku i ndjeshmërisë paranoide  të ofrimit të humbjes së saj, mu deshtë që t’i rikthehem edhe një herë së lexuari librit: “PENEROLOGJIA POLITIKE – studim shkencor mbi natyrën e “SË KEQES”, e adaptuar për qëllime politike”, të autorit, Andrew M. Lobaczewski. Për ata që nuk e dinë, Penerologjia është emri për një dege të re të shkencës së psikologjisë që merret me studimin e fenomenit të së KEQES në përgjithësi. Ndërsa, libri konkret ka të bej me trajtimin e kësaj dukurie të shprehur në kuptimin edhe më të ngushtë: analizës psiko-etike të mentalitetit të elitës  politike të një shoqërie.
Lavdi përjashtimeve, kuptohet, por gjatë tërë kohës sa e lexoja këtë vepër interesante shkencore të shembujve të përshkrimit psiko-analitik të tipareve të personaliteteve politike nga autori në atë libër, në parafytyrimet e mija  gjithnjë në mendje më shkonte krahasimi tek politikanët tanë kosovar. I nxitur nga ndjeshmëria e situatës dhe korrektësia e mos keqkuptimit eventual nga disa të kësaj teme nga ky libër, atë do ta lëmë që më gjerësisht ta trajtojmë ndonjëherë tjetër.

A thua, me këtë mendësi kështu, kah po na shkon kjo shoqëri e jona? Sa kemi në të udhëheqës dhe vendimmarrës të mençur, e sa të urtë?! Ndoshta në mençurinë e disave mund të hasësh aty, por sinqerisht dyshoj se edhe në urtësinë e tyre…

Këtë e kam thënë disa herë dhe mbase duhet ta përsërisë ende:  Urtësia dallon shumë prej mençurisë! MENÇURIA është intelekti, ndërsa URTËSIA- inteligjenca,  dy vlera këto të kundërta në mes vete që mundet t’i posedoj një njeri! E para në vete ngërthen dijen dhe mendjen, ndërsa e dyta e pasuron një personalitet me një nivel të lartë të ngritjes shpirtërore.

 

Mençuria dhe urtësia

 

Nga të gjitha vlerat e njeriut, thuhet se mendja është më së miri e shpërndarë në botë, sepse askush nuk ankohet se i mungon. Por, sado që të jemi të kënaqur me mendjen dhe inteligjencën tonë, realiteti i përditshëm na dëshmon të kundërtën: mbi pamundësitë, kufizimet intelektuale dhe marrëzinë tonë, e mos të flasim për urtësinë, e cila ndoshta edhe nuk ekziston fare.

Por, në këtë kohë që gjendemi ne sot, edhe sikur të kishim shumë mend, nuk do të na mjaftonte. Sepse, përveç mendjes dhe mençurisë, na duhet edhe urtësia.

Po, po! Edhe URTËSIA! Sepse këto të dyja në mes veti janë tejet të kundërta.

Me dijeni nënkuptojmë, që nga njohja dhe mbajtja në mend e shumë të dhënave e shënimeve që na ofrohen në çdo çast, e gjeri tek intelekti që na formon si intelektual. Fatmirësisht, këso “dijetar” kemi mjaft dhe në çdo vend, e më së shumti aty ku vendoset nga lartë - Në PUSHTET.

Mos vallë mu për këtë shkak sot e kemi gjendjen ashtu siç e kemi? Si shoqëri jemi aty ku jemi?!

 

E, urtësia? Çka është urtësia?

 

Urtësia është shumë më e lartë se vetë intelekti dhe tërë mençuria së bashku. Ajo vendos shpejtë dhe drejtë. S’ka gabime dhe nuk frikësohet nga askush, e më së paku nga vetja. është aftësia e Zotit e ndërtuar gjatë dhe me vrojtim të qartë në rrjedhën e gjërave. Ajo i gjen shkaktarët në pasoja, dallon realitetin nga iluzionet, vlerëson saktë ç’është patjetër për momentin, është e panënshtrueshme para emocioneve dhe instinkteve momentale. Nuk është egocentrike dhe në gjykime është tejet e shpejtë dhe e qartë. Në të s’ka kokëfortësi, por vendosmëri, nuk është imponuese dhe zëdhënëse, por është e patjetërsueshme, sepse në vete përmban forcën e madhe të realitetit.

Urtësia sot na nevojitet shumë dhe më së tepërmi, por ku ta gjejmë atë? A ekziston?

E k z i s t o n! Por, jo në vendet ku vendoset. Fatëkeqësisht ajo nuk gjendet aty, sepse nuk di të vardiset, nuk imponohet dhe as lajkaton, prandaj edhe me arsye të plotë nuk është në pushtet ku ne jemi mësuar ta kërkojmë.

Fare nuk është çudi pse ajo nuk është në pushtet, por duhet të jetë çudi pse pushteti nuk i këshillon ata që e kanë këtë aftësi, së paku për të pasur edhe me se të lavdërohen si zakonisht, se urtësia e dikujt është e tyre.

Për këtë veprim të urtë kur nuk është vonë…!

 

Adnan Abrashi

 

Posted in Blogroll | No Comments »

TRI DEKADA RRITE

17/01/2012 by admin.

 

 Portreti i Jusuf Gërvallës punuar nga piktori ;Demush R.Avdimetaj

Neki Lulaj

(Kushtur trinomit të Martirëve të lirisë)

Frushkuj gjaku

Në Untergruppebach

Këputet vigu i Lumit të thatë

Mbi kalanë e Dubovikut

Ligjërojnë engjëjt jetë gjatë.

 

Pas syve të Diellit tradhtuar/mashtruar/

Në dritën e hënës lojzënjare

Përbindëshit, zvarranikët e uritur

Për gjak

Lugetërit tokën e huaj

E mbuluan me mëkat.

 

Krismat e armëve plasën natën

Shpirtërat e ri fluturuan mbi dhe

Qielli lëshoi flakën

Mbi kafkën dardane

Ngulet flamuri kuq e zi.

 

Janari ngricë diamanti

Zjarri i shpirtit nuk shuhet kurrë

Plagë shekulli në Shtuttgart

Zgjebanikët hienat në prita

Pjella e zezë e lavires sllavjane.

 

Tri dekada i përkund shekulli

Ëndërrat kurrë s´fjetën

Mbi retë e bardha

Krismat e natës na burrëruan

Tri dekada rritje e pritje

Panteonët Gërvalla e Zeka

I ligjërojnë vendlindjes

Për brezat e dritës.

 

Heshtja shtërngon

Mendjet e pa fjetura

Cicëron zog bardhi pa pushuar

Mbi plepat e lartë të Dubovikut

Kanjusha çerdhës kurrë s´ju pat larguar.

 

Malli si lumi gërryen bjeshkën

Drejtësia e përgjumur ende po hesht

Heshtja e ndryshkur e thanë eshkën

Kriminelët duhet zbuluar

Që në gjiun e tokës së bekuar

Eshtrat e martirëve

Në qetësi për të pushuar.

Posted in Blogroll | No Comments »